5 Pendedahan Mengejutkan Tentang SPRM: Antara 'Mafia Korporat' dan Reformasi yang Tersekat
Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) sepatutnya menjadi perisai utama integriti negara, sebuah institusi yang berdiri teguh tanpa 'takut atau pilih kasih'. Namun, hari ini SPRM berhadapan dengan krisis kepercayaan yang amat mendalam. Di sebalik retorik "Reformasi" dan janji-janji kerajaan Madani untuk membersihkan sistem, realitinya memaparkan kontradiksi yang membingungkan—terutamanya apabila kontrak Ketua Pesuruhjayanya, Tan Sri Azam Baki, terus dilanjutkan sebanyak tiga kali meskipun dihujani pelbagai kontroversi.
Bukan sekadar isu moral, rasuah di Malaysia membawa impak ekonomi yang mengerikan. Data menunjukkan negara kehilangan RM277 bilion dalam nilai ekonomi akibat korupsi antara tahun 2019 hingga 2023. Adakah SPRM benar-benar bebas, atau ia sekadar alat politik yang telah disusupi oleh kepentingan tertentu? Artikel ini membedah dapatan daripada laporan siasatan Bloomberg dan analisis C4 Center untuk mendedahkan sisi gelap agensi yang sepatutnya menjadi 'polis kepada para pencuri' ini.
1. Badan Pemantau yang 'Simbolik dan Legap'
Salah satu dakwaan paling berat yang dikemukakan oleh C4 Center adalah mengenai kegagalan lima badan penasihat SPRM (ACAB, SCC, CC, ORP, dan CCPP) dalam menjalankan fungsi semak dan imbang. Walaupun agensi ini sering mendakwa mereka "dipantau," hakikatnya badan-badan ini tidak mempunyai kuasa sebenar.
Institusi-institusi ini didapati tidak mempunyai kuasa untuk menyiasat salah laku pegawai SPRM secara bebas, tidak boleh memaksa pengemukaan bahan bukti, dan tidak berkuasa mengenakan sebarang sekatan atau penalti. Keadaan ini menjadikan SPRM seolah-olah agensi yang "memantau diri sendiri." Laporan C4 Center merumuskan situasi ini dengan tegas:
"Oversight arrangements are fragmented, opaque and largely symbolic, with the implementation of advisory recommendations left entirely to the MACC’s discretion."
Ketiadaan akauntabiliti bermakna risiko konflik kepentingan sentiasa wujud, terutamanya apabila siasatan melibatkan tokoh politik berpangkat tinggi. Sebagai langkah penyelesaian, C4 Center mengesyorkan agar bidang kuasa Ombudsman Malaysia diperluaskan untuk merangkumi seliaan terhadap SPRM bagi memastikan wujudnya pihak ketiga yang benar-benar bebas.
2. Kemunculan 'Mafia Korporat' dan Penglibatan Seksyen D
Siasatan Bloomberg mendedahkan kewujudan apa yang digelar sebagai 'Mafia Korporat'—sekumpulan ahli perniagaan yang didakwa menggunakan kuasa SPRM untuk merampas syarikat tersenarai di Bursa Malaysia. Modus operandi mereka melibatkan penglibatan Seksyen D, sebuah unit dalam bahagian siasatan SPRM yang memfokuskan kepada syarikat tersenarai, pasaran saham, dan perdagangan dalaman.
Seksyen D didakwa memberikan "perkhidmatan" intimidasi melalui serbuan, pembekuan akaun bank, dan tangkapan terhadap pengasas syarikat. Pendedahan paling mengejutkan adalah dakwaan bahawa setiap "perkhidmatan" ini—daripada serbuan hinggalah kepada cadangan pertuduhan di mahkamah—mempunyai tanda harga tertentu yang boleh mencecah jutaan ringgit. Tekanan ini digunakan untuk memaksa pemilik syarikat menjual saham mereka pada harga murah kepada ahli perniagaan tertentu yang dikaitkan dengan Victor Chin dan Andy Lim.
Satu insiden tragik berlaku pada Jun 2023 di sebuah restoran bernama The Social. Rakaman CCTV memaparkan Andy Lim menunjukkan pistol yang diselitkan di pinggangnya sebagai bentuk ugutan kepada pengasas syarikat GIIB Holdings ketika menuntut kerusi lembaga pengarah. Lebih mencurigakan, selepas Andy Lim ditangkap dan senjatanya dirampas oleh polis, Tan Sri Azam Baki didakwa membuat panggilan peribadi kepada pihak polis untuk meminta agar senjata tersebut dipulangkan dan kes digugurkan. Apabila agensi penguatkuasa terlibat dalam pertikaian korporat peribadi sebegini, ia adalah isyarat merah kepada pelabur antarabangsa mengenai keselamatan modal mereka di Malaysia.
3. Kontroversi Ketua Pesuruhjaya: Misteri Saham dan Pelanjutan Kontrak
Kepimpinan tertinggi SPRM sendiri tidak terlepas daripada tumpuan. Tan Sri Azam Baki pernah terpalit dengan isu pemilikan saham yang meragukan. Beliau didakwa memiliki 17.7 juta unit saham dalam Velocity Capital Partner Bhd dan 4.52 juta unit saham (pegangan 1%) dalam AwanBiru Technology. Jumlah ini jauh melampaui had pemilikan saham bagi seorang penjawat awam iaitu RM100,000.
Meskipun beliau memberi penjelasan bahawa akaun saham tersebut digunakan oleh adiknya, isu ini ditutup tanpa tindakan lanjut yang memuaskan hati orang awam. Kekecewaan ini memuncak apabila Perdana Menteri Anwar Ibrahim, yang dahulunya lantang mengkritik isu ini semasa menjadi pembangkang, kini bertindak melanjutkan kontrak Azam Baki sebanyak tiga kali. Sebagaimana yang dipaparkan dalam laporan Focus Malaysia:
"The recent extension of Tan Sri Azam Baki’s tenure is not just another footnote in Malaysian politics—it is a damning indictment of the Madani government’s failure to honour its reform pledges."
4. Harga Sebuah Keberanian: Nasib Pemberi Maklumat (Whistleblowers)
Walaupun Malaysia mempunyai Akta Perlindungan Pemberi Maklumat 2010, realitinya ia adalah perisai yang rapuh. Individu seperti Lalitha Kunaratnam, yang mendedahkan isu saham Azam Baki, sebaliknya disaman dan disiasat. Begitu juga dengan Xavier Justo, pemberi maklumat kes 1MDB, yang terpaksa melarikan diri ke Switzerland kerana bimbang akan keselamatan keluarganya.
Kelemahan utama terletak pada Seksyen 6 akta tersebut, yang menghalang perlindungan jika maklumat didedahkan kepada media atau pihak selain agensi penguatkuasa. Apabila agensi penguatkuasa itu sendiri disyaki terlibat dalam korupsi, pemberi maklumat tidak mempunyai saluran yang selamat untuk bersuara.
Kegagalan sistem ini turut mengingatkan kita kepada kes tragis Teoh Beng Hock (TBH). Meskipun mahkamah rayuan pada 2014 memutuskan kematiannya berpunca daripada tindakan menyalahi undang-undang oleh pegawai SPRM, tamparan hebat berlaku pada Mei 2025 apabila Jabatan Peguam Negara (AGC) mengklasifikasikan kes tersebut sebagai "No Further Action" (NFA) atas alasan kekurangan bukti. Keputusan NFA ini adalah simbol kegagalan akauntabiliti yang terus menghantui imej SPRM sehingga hari ini.
5. Reformasi yang Tersekat: Antara Kehendak Politik dan Status Quo
Data daripada MyGov Reform Tracker menunjukkan jurang yang besar dalam pelaksanaan reformasi institusi. Walaupun negara berjaya meluluskan Akta Anti-Lompat Parti dengan pantas kerana wujudnya kemahuan politik, reformasi kritikal lain seperti pengasingan kuasa Peguam Negara dan Pendakwa Raya serta kemerdekaan penuh SPRM diletakkan di bawah kategori "Slow implementation" atau "Failure to implement."
Status quo dikekalkan supaya SPRM kekal sebagai alat yang boleh digunakan oleh pihak eksekutif untuk menekan lawan politik. Selagi Ketua Pesuruhjaya dilantik atas nasihat mengikat Perdana Menteri, kebebasan SPRM hanyalah satu fatamorgana. Strategi Antirasuah Kebangsaan (NACS) 2024-2028 hanya meletakkan semakan proses pelantikan ini sebagai matlamat jangka panjang (4-5 tahun), satu tempoh yang dilihat sebagai taktik melengahkan masa demi kelangsungan kuasa politik.
Kesimpulan: Quo Vadis SPRM?
SPRM hari ini memerlukan lebih daripada sekadar penjenamaan semula; ia memerlukan pembedahan struktur yang menyeluruh. Krisis yang melibatkan dakwaan 'Mafia Korporat', pemilikan saham yang meragukan, dan kegagalan badan pemantau membuktikan bahawa badan ini sedang sakit dari dalam.
Satu persoalan provokatif yang harus kita renungkan: "Jika agensi yang sepatutnya memerangi rasuah itu sendiri dibayangi dakwaan korupsi, kepada siapakah lagi rakyat harus bergantung untuk keadilan?"
Langkah paling kritikal untuk memulihkan kepercayaan awam adalah dengan meletakkan SPRM di bawah seliaan Parlimen secara langsung, memperluaskan kuasa Ombudsman Malaysia ke atas agensi ini, dan memastikan pelantikan kepimpinannya melalui proses yang telus. Tanpa keberanian politik untuk melakukan perubahan ini, slogan "Gempur Rasuah" hanya akan kekal sebagai kata-kata kosong di atas kertas.
